Wandeling

Een wandeling door de Houtons, de oude buurten verstopt achter de hoofdwegen in de stad. Er lopen mensen op sloffen in pyjama rond. Die pyjama komt uit de tijd dat rijke lui pyjama's gingen dragen, dus "pyjama" betekent"rijk". Het zijn vieze achterbuurtjes met hopen vuilnis, waar ik wandel, veel armoedige toestanden. Wel vol activiteit. Ramen in de huizen zijn er niet, wel tralies. Het moet koud en vochtig zijn in de winter. Ongezond. De bevolking hier wordt niet oud. De gezondheidszorg is duur. Bijna niemand verdient hier meer dan 2500 yuan (300euro) per maand. Zit je daarboven, dan moet je belasting betalen. De betere winkeltjes aan de buitenrand van de Houton worden overdag bezocht door mensen in lichtblauwe uniformen; de belastingdienst. Zij bekijken de boeken en innen contant het ter plekke berekende belastinggeld. Een bankrekening is iets voor de hele rijken. De mensen hebben hier generaties lang een klein onderneminkje. Zo is er de drager, de veger,  de spuiter of iemand die een gat in je broek repareert. Elk werkje kost rond de vijftig cent. Er wordt niet gesjoemeld met de prijs en het is boter bij de vis. Een fooi aannemen bestaat niet. Dan sta je in het krijt bij de gever en alles liever dan dat. Werken doe je alle dagen, vrij is er hooguit op een nationale feestdag. De tandeloze thuisloze zwervers die ik op straat zie, zijn opiumsnuivers of hebben hun geld vergokt. Of allebei.
Communisme? Ik denk het niet, je bent vrij mens met je eigen toko.

ps. Ik ben nu op de heft van mijn verblijf in China.

Diepe gedachten

De dagen zijn vol belofte. Elke dag  geloof ik dat dromen en doen het zelfde zijn. Ik maak nieuwe dingen  met een vaart en een onbekommerdheid die lichtheid geeft. Ik kan elke fase laten uitvoeren door een vakman, mits goed uitgelegd en technisch uitvoerbaar. De Chinese assistenten, de bedrijfjes om de hoek, de schoonheid van het materiaal, alles geeft vleugels. Maar je kan hard vallen.

Het besef dat er nog maar enkele weken resteren doet mij extra rennen. Ik aarzel niet en realiseer elk idee zo snel mogelijk, de tijd is kort. Kwasten, glazuur of gereedschappen, papier of andere kleisoort? Kopen in grote hoeveelheden!  Soms werk ik ' s avonds door.  Ik voel me een topsporter. Ik ben Epke Zonderland en wil het onmogelijke voor elkaar krijgen!

Het is natuurlijk niet helemaal waar wat ik zeg. Je kunt niet zomaar alles hier realiseren. Daarbij hopen mijn ideeën zich op en loopt mijn organisatie vol. Bijvoorbeeld, groot werken is lastig want ik moet vier trappen op naar mijn werktafel. Daarbij; ik moet het toch zelf maken. Soms gaat er iets fout; mislukken de dingen in de oven, pakt een glazuur fout uit of snapt de Chinese assistent het niet en maakt netjes wat ruw moet blijven. Dan val je hard en is de droom aan diggelen. Maar dan denk ik Diepe Gedachten en dan begin ik opnieuw aan mijn salto's.

Zielige hondjes

Overal op aard zijn wel  zielige hondjes te vinden. Zo ook hier.
Eerst was er een zielig hondje maar dat is nu voor een godsvermogen voor twee maanden naar de dierenhospitaal gebracht door de puissant rijke eigenaresse van dit complex. Het hondje had een heftige huidaandoening en vooral de groep amerikaanse keramiek studenten vond het vrolijke dier zielig. Nu wordt het verpleegd of het is al opgegeten.
Het andere zielige hondje is vastgebonden aan een meter lang touwtje aan een boom. Dat touwtje zit er al een tijdje want het spant om zijn nekje in de groei. Niemand weet wie de eigenaar is. Er is een bakje eten en drinken en een gouden doos tegen de regen. Iedereen loopt dagelijks langs het hondje dat daar maar ligt te kwispelen. Kan het hondje niet lopen? Is het lam? Met een stokje kriebel ik achter zijn oren. Niet aanraken, want dan ga je dood. Rabiës.
Het blijkt, na losmaken van het touwtje, dat het hondje helemaal niet meer gewend is om te lopen. Verder is er niks aan de hand. Het wil steeds liggen maar allengs gaat het lopen beter. Onwennig dribbelt het hondje bangig rond. Het wil het liefst snel terug aan het touwtje in de  gouden doos.
Is dit een levensles van formaat of niet?
De hondjes in de stad, en dat zijn er veel, zijn van het schoorsteenbeeldje formaat. Nergens zie je een uit de kluiten gewassen Bouvier of een forse Rottweiler. Alleen maar kleine opdondertjes die de half afgekloven kippepootjes op straat opvreten.
Dieren zijn slechts dingen in de ogen van een chinees. Dingen die je gebruikt totdat ze niet meer nodig zijn. Daarna doe je ze weg.
Daar is niks mee mis als je bij de eerste stelling blijft.

 

 

Vreemde taal

Hoe spreekt een chinees het engelse woordje"you" uit? "You" een beetje naar beneden gezongen, betekent in het chinees: "je grootvader is dood", dus dat is makkelijk te onthouden. Het chinese woord "min tien" ( "morgen"), betekent, fout uitgesproken door een westerling, "travestiet"." Een konijn en je bolle buik zijn niet het zelfde maar in het chinees wel. Bu Tze en Bu Tzee.
Die chinezen lachen zich suf om mijn poging chinees te spreken.
Stel een vraag in het chinees, dan is je toon een beetje pruilend.  Niet zangerig omhooggekruld,  zoals in de europese talen, maar monotoon met een draai naar beneden." Maaah".  Waar blijft het vraagteken gevoel? Een vraag met een klap op de staart, daar blijft niks van over.
Chinees heeft weinig grammatica en verschil tussen hij en zij is er niet. Je zegt "ja" als je " nee" bedoelt. Hun taalmelodie is subtiel en anders dan de onze. Onderling checken ze voor de zekerheid telkens weer en herhalen ze de boodschap een paar keer. Klopt het? Ja het klopt. Klopt het echt? Jazekerwel, het klopt. Ook als het niet zo is , denk ik dan, want je mag geen nee zeggen.  Hoe doen ze dat met dat engels leren?

De generatie van na 1980, opgegroeid met de belofte dat ze met hard studeren en engels leren een glansrijke carrière krijgen, heeft het zwaar. Ze zijn enig kind, de hoop van hun ouders is op hun gevestigd. Ze hebben banen, studeren en doen alles om geld te verdienen, maar de beloofde carrière komt niet van de grond. Het leven is duur en de economische curve is dalende. Wat moeten ze doen?  De jongeren lijken gelijkvormig. Samenklonterend in de buitenwijken van de steden en zonder enig positief zicht op verandering,  worden ze " Mierenkolonies" genoemd.

Een tochtje door de stad

Tijdens een fietstochtje door een wijkje net achter de hoofdstraat van Jingdezehn leer je de stad anders kennen. Ik geloofde mijn ogen en neus niet. Ben ik in een Middeleeuws tafereel beland? Ik fiets door bergen stinkend en smeulend afval waar kleine kindertjes op blote voetjes spelen en hun behoefte doen. Soms zie je een muur van opgebonden oude matrassen waarachter mensen wonen. Er is altijd wel een jong hondje met een touwtje strak om zijn nek dat vrolijk en vief op je af wil springen. Ik fiets door steegjes waar op de grond permanent rottend vunzig water sijpelt. Uitkijken dat ik niet uitglijd want dat ben je verzekerd van de goeie infectie!
Langs de spoorweg zijn overal kleine fabriekjes met grote-en kleine porseleinen potten, overal is er stof. Je haar gaat er wel leuk door zitten. Bij  de spoorboom is het tjokvol met kreupelen op krukken en mismaakten, fietskarren boordevol gestouwd met breekbaar ongebakken vazen, en moeders met een mollige baby op de arm. . De ellenlange trein dendert vol geweld langs.
Je kan, buiten op een bamboe stoel, een haarknipbeurt krijgen, vlak naast de spoorboom. De kapper knipt onverstoorbaar tussen het opstuivende stof door.  Veel vrouwen dragen leren hotpants op hoge hakken met nylons en zedige truitjes met kanten kraagjes. Duidelijk hoge mode.
De lucht is grauw en het is warm en bedompt weer. Langs de spoorlijn zijn kleine groentetuintjes gemaakt, tevergeefs tegen het stof bedekt door gescheurde plastic zakken. De groenteprijzen zijn onlangs gestegen.
In de donkergrauwe ruimten van de slechtgebouwde flatgebouwen zie je mannen aan tafels dobbelen. Is dit armoede? Ik denk het wel. Maar misschien ook niet want ik kijk door mijn westerse bril die ik maar niet af krijg.

Zoooo !

Bijna half oktober alweer! Ik ben zo tussen de mallenmaker en de
glazuurspuiter en de ovenman heen en weer aan het rennen dat ik nauwelijks
weet waar de dagen heen gaan. Klei mengen, nee, dat doe je niet goed, ik zal
een jongen laten komen die je zal helpen. Het is zware klei met gruis, normaal
gebruiken we dat om ovenplaten te maken en dat moet je mengen met porselein om een
verfijnder oppervlak maar toch sterk te krijgen.
Dus daar gaan we weer, met een kar,klei kopen in grote plastic zakken.
De rit gaat door de stad waar Japanse auto' s "anti-japan" vlaggetjes  voeren zodat deze niet's nachts volgekrast worden, vanwege de anti-japanse stemming in het land
door het territorale geschil over de eilanden.

We komen langs een winkel waar ze spullen maken die in Japan verkocht worden. Achter in die winkel,zo wordt me verteld, is een volledig dichte ruimte waar de werkers  in ruimtepakken met mondkapjes op, de kopjes, borden en kommetjes verpakken. 
Japanners zijn zo vies van de Chinezen dat ze geen flinter Chinese lucht willen meekrijgen.
Eenmaal weer terug met de klei jongen bij de kleitafel sta ik te frummelen met papiertjes, op zoek naar de juiste tekst in het chinees.
Wil, mijn collega uit Nederland, komt langs; "ach meneer, die klei mengt u toch even voor haar?"
De man knikt, snapt meteen wat Wil zegt. Waarom zou je het in het chinees willen zeggen?

Pottery Workshop

Vanuit China is het soms lastig om post te versturen. De eerste dagen zijn een worsteling met het internet! Dat geef ik op, soms lukt het gewoon niet. ik ben in de Pottery Workshop, Jingdezehn, een plek waar ik met klei kan werken.
Mijn hoofd loopt om, ik ren van het ene porcelein fabriekje naar het andere in kleine achterbuurtjes. Ik heb een werktafel toegewezen gekregen met uitzicht op een vervallen flat waar de generator de hele dag loeit. Naast me staan twee donkere indiase dames en een russische vrouw. Ze werken soms tot elf uur s avonds en een leger van de wonderlijkste potten groeit naast me. Dat nemen ze allemaal mee naar Delhi. Een van de dames is  zojuist bankroet gegaan met een duister handeltje van haar man, zo gaat het gerucht. Jim uit Nieuw Zeeland, twee meter lang en speculeert op de beurs in het dagelijks leven, werkt onverdroten aan zijn kommetjes.

Straatbeeld

Als de grote weg barstensvol met toeterende bussen en auto's bijna verstopt zit en stoom uit ieders oren komt van de frustratie rijdt de oude man met rieten hoed doodgemoedereerd zijn houten kar langs de verkeers opstopping. De kar heeft twee houten wielen, en de man zit op een vooroorlogse fiets onder een paraplu met uitschuifmogelijkheid.  Op de kar zijn aarden potten hoog opgestapeld. Of er zit een klein kind dat zijn huiswerk maakt. Niks moeilijk doen over veiligheid. Dat geldt ook voor de elektrische scooters waarop man een kleuter tussen zijn benen heeft en de vrouw achterop haar nagels vijlt. Ondertussen scheuren ze zigzaggend tussen de auto's door.Vredig tafereeltje. Hier en daar is een enorme berg opgehoopt vuilnis, zacht wapperende plastic zakken en een weeë stank. Iedereen heeft een mobiele telefoon. Meisje, uitgestreken gezicht met hoge hakkenlaarsjes vol kettingen tikt nummers in terwijl ze toch op de gaten in de weg moet letten op de schurftige scharrelende hondjes!!!
> Gezien vanuit een taxi: een vrouw is aangereden, ligt gewond midden op straat tussen de auto's te telefoneren om hulp.

De eerste indruk

Op de luchthaven besnuffelt een hond alle koffers.

Het is wel rustig dat je de mensen niet kan verstaan en omgekeerd, je gebruikt je zintuigen beter als de taal wegvalt.  De route naar Shanghai- centrum is door een bos van hoge flatgebouwen. De bovenkant van elke flat eindigt anders (uitdaging voor de architect), zo kan  de "chi" er vrijelijk doorheen waaien. Daarom zit er af en toe een gat in de beëindiging van een gebouw. "Feng shue", de leer over inrichting van ruimte wordt overal toegepast.

De promenade langs de rivier die Shanghai doorklieft geeft 'savonds  prachtig zicht op de torenhoge veelkleurige gebouwen. Vijfentwintig jaar geleden stonden hier slechts wat hutjes en nu is het een knipperende kinderdroom waar drommen mensen naar kijken.Het leven is kariger geworden in de afgelopen twee jaar en de luchtvervuiling is zichtbaar door de grauwe hemel of is mijn herinnering vervuild?

Fotoboek

Test China Voorbereidingen, Houston we have lift off...

PEGASUS

Pegasus Paarden zijn vaak het onderwerp van mijn beelden. Ik heb enorm veel plezier om ze te maken, in was en in brons, in klei en ook in piepschuim en polyester. Pegasus, het gevleugelde paard (ontstaan uit een liefde tussen Medusa en de zeegod Poseidon) is de 'drager' van de bliksemschicht. Om hem zo door de lucht te laten zweven heb ik ‘m van lichtgewicht polyester gemaakt. Groot en wit, hangt ie prachtig in een vide of aan het plafond in een grote hal. Of galoppeert hij door een vijver… want het materiaal kan prima tegen weer en wind. Van kop tot staart meet Pegasus 150 cm. en kan in verschillende kleuren gemaakt worden. Nu staan de beelden op een roestvrijstalen pen, gemonteerd op een plaat. De Pegasus is op mijn atelier op de Nassaukade op afspraak te bezichtigen. Foto's: De kudde gevleugelde paarden in de werkplaats en in het bos.

Een Nederlandse Chinees

Tijdens de avondmaaltijd schuift een Nederlands-Chinese kunstenaar "Zhuang Hong Yi" aan.
Zhong woont in Den Haag, hij heeft een werkplaats op de Van Leijenberghlaan in Amsterdam en één op de Chinese Van Leijenberghlaan te Beijng.
Als Zhuang twintig jaar geleden (het kunstklimaat in China geeft geen mogelijkheid voor individuele ontwikkeling) voor een jaar aan de Minerva-Academie te Groningen als enige Chinees studeert, wast hij af bij de kroeg om de hoek voor zijn onderhoud. .
Voor de tweede leerjaar aan de Academie wordt Zhuang afgewezen maar de directeur geeft Zhuang een solo-expositie en vanaf dat moment gaat de bal rollen.
Zhuang heeft een Gronings vriendin en denkt over trouwen. Echter, grote schok: ze maakt het uit en blijkt zwanger van een ander. Dan staat het besluit van Zhuang vast: geen avonturen meer op dat gebied en hij trouwt de dochter van zijn leraar in China.
Ik vraag Zhuang of hij last heeft van de huidige financieele crisis. Absoluut niet, zegt hij, want het is het Jaar van de Tijger. Op een morgen werd hij wakker met zijn haar recht over eind. Uitleg hoeft niet meer: de kunstenaar Zhuang is De Tijger.
Zhuang exposeert overal in de beste galeries; Galerie Schrijver in Keulen, Mevrouw Schoots te Eindhoven, Seasons te Den Haag.
Galeries geven zijn naam onderling door en er is haast bij want Zhuang is immers al achtenveertig. Hij moet productie kunnen garanderen. Na zijn vijftigste levensjaar gaat het vast rap bergafwaarts met de aantallen werk en als zakelijk galerist moet je op voorraad kunnen rekenen.
Daarom is Zhuang nu eventjes terug in China. In China kan je voorraad maken.
Waar je in Nederland zelf staat te sjouwen en te beulen omdat er niémand is om je te helpen, staat iedereen in China voor je klaar. Alles werkt er als een geoliede machine.

Zhuang spreekt geen Nederlands. In China voelt hij zich licht onwennig.
Waar ze in Nederland en België springen om zijn werk is men terughoudend in Beijng. Zijn werk is té individueel en teveel "Chi".
Zijn Chinese vrouw en kinderen zijn in beide culturen thuis. Ze gaan straks skiëen in Oostenrijk.
Zhong zal mijn werk voorstellen aan enkele galeries in het Westen en ik mag altijd in zijn huis logeren in de Van Leijenberghlaan te Beijng.
Misschien eerst maar eens langs op de Van Leijenberghlaan in Amsterdam.

YAOLI

Een uur ten zuiden van JingdeZehn ligt Yaoli, vlakbij Kaolin.
Yaoli, eenvrijwel onaangetast dorpje langs een heldere rivier, stamt uit de Ming dynastie. De houten huizen zijn prachtig bewerkt en binnen lijken het wel catacomben, donker en weinig meubels, stenen wanden met houten voorzetsels. Overal hangt de groente te drogen, grote platte manden vol champignons en knollenschijven (rettich) liggen in de zon en de andijvie hangt aan haakjes. Klokke twaalf rent iedereen die er woont naar buiten met een rijstkom en lepelt of stokt de rijst naar binnen, zittend op een laag krukje, de kippen erom heen en hier en daar een gele hond, type coyote. Kleuters met een open split in hun broek (handige open bilpartij) kruipen rond. De vrouwen kijken naar ons, niet naar de kinderen.

In het huis waar de werkmannen verbouwen zijn alle houtsnijwerken beschadigd, houten figuren zijn weggehakt uit pure vernielzucht. De interieurs zijn niet ontsnapt aan de vernielingen tijdens de Culturele Revolutie rond 1970. Er heeft een Beeldenstorm gewoed die net niet bij de nok kon komen. Beschilderde papieren vazen op de houten wand komen tevoorschijn als je met je hand het stof wegwuifd. De wanden zijn met oude kranten uit 1987 beplakt. De moeder (van goede huize) van mijn Chinese vriendin weet nog dat in 1970 de mannen met geweren in de wieg van de baby porden op zoek naar sieraden en mooie kleren. Kasten werden omver gegooid, huizen in brand gezet, haar man werd weggevoerd om in een kamp zelfkritiek te geven. Dit huis heeft hetzelfde lot ondergaan.

De werkmannen hebben gekookt, een behoorlijk Westers restaurant valt erbij in het niet, zo lekker is het, een grote kom met varkensvet daargelaten. Iedereen krijgt uit een plastic oliefles een flinke scheut lokaal gestookte alcohol ingeschonken. Een werkman (fijne rinmpels in het vermoeid gezicht, slechts twee tanden, en een lekkere sigaret achter het oor) geeft aan dat hij maar tot mijn schouder reikt. Het moet voor hem een vreemd gezicht zijn om een Westerse reuzin in kleren te zien die zijn moeder dagelijks draagt. Een beetje alsof een Spanjaard een Zeeuwse Kap of een Bunschoter Jak zou dragen.
De bouw vordert: houte ronde palen vormen met pen/gat verbinding een staketsel voor een aanbouw, alles volgens de antieke manier. Buiten, boven de houtkrullen hangen varkenshammen.

Op de doodstille weg door rijstvelden, vlak voor Yaoli zien we een tent in de berm. Een verkoolde brommer ligt plat op het asfalt, een autowrak ernaast. Als we terugrijden is de situatie veranderd: de tent is leeg, twee doodskisten staan nu in een open vrachtwagen. De kisten staan er al dagen, legt mijn Chinese vriend uit, de verre familie heeft geen geld om ze op te halen.

KARAOKE

Het is Bonte Avond, we gaan met de gansche groep naar de Karaoke. Ik zeg steeds Karááoke. Fout. Karaokéé.
De werkmannen, (pottendraaiers en timmermannen)de vrouw van de werkman (130 cm hoog, rode wollen muts) de meisjes (Legerkistje & Langhaartje) mijn vriendin Wenying, een vrouw die een Hoge Piet is bij ruimtelijke Ordening van deze Provincie en nog een paar mensen.
Het is een avond uit!

Er is een zaaltje gereserveerd met een lange bank, in het halfdonker dwarrelen electronische lichtjes neer en het raam, lekker fris, staat open. Er wordt lekkers neergezet, meloenschijven en thee. "Take some flute!" Roodwollen Muts knijpt steeds in mijn knie, we biggen tegen elkaar. Ik maakte haar portretje in klei en ze is er erg trots op.
Wil heeft een fles wijn bij zich, die schenken we uit over twaalf man. Op het projectiescherm verschijnen filpmjes met Chinese zangers in pasteltinten en het is een drukte van belang om liedjes uit te zoeken: Whitney Houston of Madonna? Marvin Gay (wie is dat ook weer) of een Chinese popstar?
Niemand durft de microfoon te pakken. De muziek staat zo hard dat je niks verstaat en we zitten allemaal naast elkaar een beetje te lachen. Wie wel de microfoon pakt hoort zichzelf niet meezingen, dat is een voordeel. Dan komt er een mollige man binnen, zijn ogen liggen als bolle eieren in zijn gezicht: de baas van de Hoge Piet.
Hij pakt de microfoon en zingt ongelooflijk vals een lied mee. Hij kijkt ondertussen naar de Chinese tekst onder aan het scherm waar een knappe jonge man met open bloes in de wind op een bergtop gekweld naar den einder kijkt. De Baas voelt zich als de Open Bloes en gebaart naar mij; ik moet meezingen. Natuurlijk zing ik mee; ik kan immers Chinees praten én -lezen! Dan wil hij dansen met Wenying en mij. Wil springt op en danst met hem. Deze lange Hollandse Sliert, Dé Angst van elke mannelijke Chinees, voert met Baas een swing uit. Baas lacht, in het kantoorleven is hij een beul, schreeuwt Hoge Piet tegen Wenying, die vertaalt. Godelief trekt de grootste plakkers van de bank en met ogenschijnlijke tegenzin beweegt alles voor het grote lichtscherm. Voor één keertje in je leven voel je je de ster van de avond.
Bij de Chineese tearjearckers gaat iedereen los en als de chauffeur van het busje ook nog binnenkomt weten we ons één grote familie.
De thee is op.
We gaan terug.

Sentimenteel duiken we de bus in na tweehonderd yuan (twintig euro) neergelegd te hebben voor de hele avond. In de bus zingt de Oude Pottenbakker Mongoolse liedjes, hij maakt vreemde duiken en draaien met zijn stem. Het klinkt prachtig. De chauffeur van de Sanbaobus (ziet eruit als een bankovervaller) zingt een lied over een meisje dat hij uit het naburige dorp gaat ontvoeren. Schietende handgebaren en meedeinende armen, de bus maakt sprongen over de kuilen. Als haringen in een vat, zo vol is de bus en we lachen want de avond was tóp.

Eenmaal terug op de kamer wordt er geklopt; het zijn Legerkist en Langhaar. Ze geven me een zelfgemaakte zakdoek ("jaa, staat leuk zo, die zakdoek in je haar") als afscheidscadeau; "You are my idol". Ze komen gauw langs in Nederland want échte vriendschap gaat nooit over.
Kom daar mee eens thuis om.



Saskia Pfaeltzer
http://www.pfaeltzer.nl

De Meester

Ik ben in de leer bij De Meester in Chinees Schilderen. De Meester (50) spreekt geen Engels en woont 20 trappen hoog in een kale luxeflat (Platte plasma televisie van zeker een meter breed!) met oma, vrouw, dochter, zuster plus man en nog wat familie. Ik kijk bij de broer naar binnen: het lijkt of de flat nog niet is opgeleverd maar, midden in deze bouwkeet, achter de bestoomde glazen douchedeur zie ik een vaag rozig figuur zich inzepen. Etensresten staan op tafel. De broer met fietsenrek en overbite kijkt lachend de gang in. Ze wonen er al jaren. Iedereen draagt een dikke jas en we krijgen sloffen aan. 

Chinees schilderen begint vanuit de Chinese traditie en je mag er niks aan veranderen. Hoewel om ons heen flatgebouwen oprijzen en buiten geen boom te bekennen is, schildert De Meester landschappen in flarden mist met rustieke houten huisjes en oude mannen in ochtendduster met d'r lui haar in knot. Wat er buiten de grenzen gebeurd interesseert De Meester niets. Ook de moderne kunstproducten laten hem koud. Je kan pas echt Chinees schilderen als je helemaal de Chineese cultuur begrijpt; geen beginnen aan dus. Maar toch, De Meester wil mij graag onderrichten.

Je begint met een boom. Nee, eerst meng je de beste inktstaaf met water, net zolang tot een gevoel je buik begint te warmen.  Je legt rijstpapier neer, plaatst kommen met water, je ademt diep in. Het is als Thai Chi, er moet een geest ("Chi") tot je komen. De paardenhaarkwast doop je met de punt in de inktpot en daar ga je. De "Chi" is er. 

Dan gaat de telefoon. Die gaat de hele tijd. 

De oma (vierkante vrouw met bloempotkapsel) komt langs met de heetwaterkoker voor de thee. Ik doe het fout, De Meester zegt dat ik er een zootje van maak en mijn landschap moet over. Je krijgt maar één keer de kans om een lijn goed te zetten, vol "Chi".  

Pikzwart en uitwasemend vloeit de inkt, die je ruiken kan, in het papier. Ik toon De Meester, die een zachtaardige man lijkt, mijn tekeningen die ik eerder maakte. Hoewel hij mooie lijnen ontwaart is het vieze vuile inkt, gebaart hij, en ontbreekt er een hoop Chi. 

De Meester toont me calligrafische teksten en ik begrijp hoe de, tot letters gevormde, adem danst over het papier, hoe de penseel een verlengstuk is van de Geest die tot je moet komen. 

Om een brug te slaan schrijf ik mijn naam in mooie krulletters. Decoratie. Het is als vloeken in de kerk.  Hij wuift met zijn handen. Weg, weg. 

We gaan verder met "Vogeltje op Bamboetak" schilderen. Na vier vogeltjes ben ik uitgeput. 

De Meester brengt mij thuis in zijn, met wit leer bekleedde, luxe Volkswagen, over de weg vol kuilen. 

Ik wil ook met Chi kunnen schilderen.

Ik ben een beetje van slag.

Saskia Pfaeltzer

http://www.pfaeltzer.nl

De maaltijd I

Rijst eten

De maaltijd II

"Chi"

Eten

Wat eten we nog meer? 

Gebakken thee. 

Hardgeslagen eiwit drijvend in de soep. Vreemde langwerpige stukken luchtpijp, onderverdeeld in kamers. Maar het zijn gekookte bamboerepen.  

Stukjes rubber ter grootte van een stevige vingerkoot? Jonge pastinakenscheutjes. 

Zeewier, rubberachtig zwart, ligt drillerig tussen de gekookte peterselie. 

Aubergines in folie, sissend, want net van het vuur, worden geserveerd in een gloeiend hete donkere aarden pot. De rijst komt in een houten trog op tafel naast een hete soep van sterke likeur. Erg goed als je met dubbele gewatteerde jekkers aan rond de tafel zit, terwijl de deuren en ramen tegen elkaar open staan om de boel eens flink door te laten waaien. 

Ik draag oor-, been- en armwarmers, wanten en een gevoerde maillot onder matrasbroek. Toch is nog ijskoud. Zo gaat die likeursoep er wel in. 

De huizen zijn niet geisoleerd. 

Een kip wordt voor mijn ogen geslacht en met kop en poten in de pan gegooid. Een lekkernij is ook Eendensnavel met de kop eraan.  

Ook nog gegeten: grote pan afwaswater op een electrische plaat waarin je gewassen andijviestruik gooit, ballen met vlees en nog meer zooi. Na een minuut vis je dat eruit en slurp je het op. Een boer erna geeft aan dat je het eten waardeert. Echt lekker en vooral GEZELLIG eten. 

Klap op de vuurpijl is om een levende aap het schedeldak te lichten en de hersenen eruit lepelen terwijl het dier je hongerig aanblikt. Dit is een recept uit het zuiden van China. Ik heb het voorrecht nog niet gehad om een vorkje mee te mogen prikken.  

Op de markt liggen handgrote padden (levend) in emmers te wachten op de pan. Levende vis wordt doorgesneden met kloppend hart en opgeblazen longen. Allemaal erg maar vast ook lekker. En je gelooft het niet: vissenvellen, specialiteit van Guang Zhou. Tikje smerig qua smaak én uiterlijk,  maar ik deed niet kinderachtig en at het gewoon. Niemand wilde meer toen ik zei dat het slangenvellen waren.

Het smaakpalet varieert van zoetzuur naar bitter. Zout en peper worden niet toegevoegd, wel pepertjes. Veel olie in de wok, en veel stoom. De techniek van het snijden, drogen en vetarm houden is verfijnd. 

Met stokjes eet je allemaal uit dezelfde schaal. Met stokjes werk je het je mond in, doorsnijden mag niet. We zijn een Aziatische variant op de Aardappeleters.

Saskia

Drie grote kisten met beelden staan klaar voor transport naar Nederland. Mijn reis is ten einde. Het was een fantastische tijd.

paddenstoelen met kousenband

levende padden in een net

vreemde knollen, aan elkaar gegroeid

Haas

eend en gans op de markt

longen van de vis

op de markt